Ga naar inhoud

Over hem

De toespraak van Vasile Goldiș van 1 december 1918

De structuur van de toespraak in Alba Iulia, de verbinding met de Resolutie van de Eenwording en de geschiedenis van het bewaard gebleven manuscript.

De toespraak gehouden door Vasile Goldiș tijdens de Grote Nationale Vergadering in Alba Iulia bereidde de lezing van de Resolutie van de Eenwording voor. Het was geen toespraak los van de beslissing van de dag. Het eerste deel bood een historische interpretatie van de situatie van de Roemenen, en aan het einde presenteerde Goldiș het project dat de afgevaardigden zouden aannemen. Het manuscript dat wordt bewaard in het Nationaal Museum van de Eenwording maakt het vandaag mogelijk dit moment te lezen voorbij de foto en de herdenkingsformule.

De plaats van de toespraak in de vergadering

Op 1 december 1918 kwamen de afgevaardigden bijeen in het gebouw dat later bekend zou worden als de Uniezaal. Ștefan Cicio Pop opende de werkzaamheden, en Goldiș hield de plechtige toespraak. Daarna volgden nog andere interventies, waaronder die van Iuliu Maniu en de vertegenwoordigers van de sociaaldemocraten. De vergadering nam vervolgens de Resolutie aan.

Deze volgorde is van belang. De toespraak van Goldiș was geen monoloog dat de beraadslaging verving. Hij bood het historische argument en presenteerde een politiek document aan de afgevaardigden. Andere stemmen ondersteunden het voorstel, en de stemming gaf gezag aan de beslissing. In volksverhalen worden al deze stappen soms samengevoegd tot één scène.

Goldiș kwam naar het tribunaal na weken van werk in de Centrale Roemeense Nationale Raad. Hij had deelgenomen aan de verklaring van zelfbeschikking, had de nota aan de Hongaarse regering en het manifest aan de wereld opgesteld, en het ontwerp van de Resolutie was de dag ervoor besproken. De toespraak was aldus een ontmoetingspunt tussen zijn ervaring als leraar, publicist en politicus.

Een historische inleiding

Volgens de beschrijving van het Nationaal Verenigingsmuseum, volgde het inleidende deel van de toespraak de geschiedenis van de Roemenen over een lange periode. Het verwees naar mijlpalen zoals Traianus, Horea en Avram Iancu. Goldiș gaf geen neutige geschiedenisles in de zin van een schoolboek. Hij gebruikte het verleden om een politiek recht in het heden van 1918 te beargumenteren.

Deze keuze zegt iets over de auteur. De historicus uit Brașov en Caransebeș wist een samenhangende opeenvolging voor een publiek op te bouwen. In de zaal in Alba Iulia bestond het publiek uit afgevaardigden die de directe inzet kenden. Het verleden, gepresenteerd in een toespraak, bood een rechtvaardiging voor het besluit dat zou worden gestemd.

Het lezen van de toespraak vereist ook kritische aandacht. Historische argumenten van een spreker uit 1918 maken deel uit van de politieke taal van die tijd. Ze kunnen worden geanalyseerd als bron over hoe de leiders van de Roemenen hun verleden en toekomst voorstelden, zonder elke retorische formule om te zetten in een actuele historiografische vaststelling.

Van toespraak naar het resolutievoorstel

Na de historische inleiding las Goldiș het concept van de Resolutie voor. De tekst bevatte negen punten. De eerste twee bepaalden de vereniging met Roemenië en de voorlopige autonomie van de betrokken gebieden totdat een Grondwetgevende Vergadering zou samenkomen. De andere punten stelden principes vast met betrekking tot nationale en godsdienstige vrijheden, democratie, landhervorming, de rechten van de arbeiders, vrede en vertegenwoordigende instellingen.

Het historische gedeelte van de toespraak is volgens de historicus van het museum van Goldiș. De Resolutie volgde echter een ander traject: hij had het concept voorbereid, maar de tekst werd besproken en herzien tijdens de voorbereidende vergadering op 30 november. Dit verschil in auteurschap is essentieel voor de lezer die zich afvraagt „wie de toespraak heeft geschreven?” en „wie de Resolutie heeft geschreven?”. De antwoorden kunnen niet identiek zijn.

Het is niet nodig om lange passages te reproduceren om de functie van de toespraak te begrijpen. De structuur zegt al veel: historische rechtvaardiging, presentatie van het politieke voorstel, gevolgd door de stemming van de Vergadering. De exacte formuleringen kunnen worden geraadpleegd in de documentaire edities en in de beschrijvingen van het museum, met aandacht voor de spelling van die tijd en de verschillen tussen de kopieën.

„Het Goldiș-dossier” in het museum

Het in Alba Iulia bewaard gebleven manuscript staat ook bekend onder de naam „Het Goldiș-dossier”. Het werd in 1929 door Astra aan het museum geschonken, samen met andere documenten van de Unie. Het dossier is in leer gebonden en bevat pagina’s genummerd met Romeinse cijfers. Daarin bevinden zich de toespraak en het besluit van de Vergadering, afgesloten met de handtekening van Goldiș.

De museumexperts vestigen de aandacht op een documentair limiet. Het is niet met zekerheid bekend of de bewaarde handgeschreven vorm precies het blad is dat Goldiș in de tribune in handen had of een later verzorgde transcriptie. Deze onzekerheid doet de waarde ervan niet teniet. Het is zijn handschrift en het vertegenwoordigt een van de dichtstbijzijnde bewaarde getuigenissen van de tekst die bij de Vergadering werd gepresenteerd.

De geschiedenis van de map is ook verbonden met het lot van het perkamenten document dat door de Transsylvanische delegatie aan koning Ferdinand werd overhandigd. Dit document is volgens het museum niet meer te lokaliseren. Daarom moeten het manuscript, de hedendaagse pers en de documentcollecties samen gelezen worden. Ze helpen bij het reconstrueren van de tekst en bij het begrijpen van hoe de toespraak in de loop van de tijd een erfgoedobject werd.

Lees ook

Bronnen

  • agerpres.ro
  • agerpres.ro
  • historia.ro