Ga naar inhoud

Over hem

De studies van Vasile Goldiș

School en universiteit in de opleiding van Vasile Goldiș, de studiebeurs van het Bisdom Arad en de kwestie van het afstudeerjaar.

Vóór de leraar en de politicus was er de leerling uit het district Arad. De studies van Vasile Goldiș verklaren waarom hij jaren later met hetzelfde gemak aan een handboek, een krantenartikel en een politieke tekst kon werken. Zijn traject liep via lokale scholen, de middelbare school in Arad en de universiteiten van Boedapest en Wenen. Elke fase bracht hem een ander type ervaring.

De school in het geboorteland

Goldiș werd geboren in Mocirla, in een gezin van een orthodoxe priester. Zijn primaire opleiding volgde hij in verschillende plaatsen in de regio Arad, waaronder Cermei en Pănadul Nou, volgens biografische overzichten. Voor een Roemeens kind uit de monarchie hing de schoolweg af van het netwerk van lokale instellingen, de steun van de familie en de mogelijkheid om de studie voort te zetten in een stad.

Hij volgde de middelbare school in Arad. De stad had een cultureel en confessioneel leven dat ontmoetingen mogelijk maakte tussen jongeren die hongerig waren naar studie en de Roemeense instellingen. Het zou niet juist zijn om achteraf elk schooljaar te lezen als directe voorbereiding op 1918. Eerst moest Goldiș een beroep verwerven. Zijn aanleg voor geschiedenis en klassieke talen leidde deze keuze.

De steun van het Roemeens-Orthodox bisdom van Arad was beslissend voor zijn toegang tot universitair onderwijs. De beurs moet in de context van die tijd worden begrepen: Roemeense kerkelijke instellingen vormden leraren en ambtenaren die later in scholen en gemeenschappen zouden werken. In het geval van Goldiș eindigde de relatie niet met de universiteit. Later zou hij ook in de omgeving van het bisdom gaan werken.

Boedapest en Wenen

Vanaf 1881 studeerde Goldiș letteren en filosofie in Boedapest en Wenen. Biografische bronnen geven een afwisseling tussen de twee centra aan, met een periode in Wenen en terugkeer naar Boedapest. Zijn opleiding was verbonden met geschiedenis en Latijn, de vakken die hij in de daaropvolgende jaren zou geven.

De twee steden boden een intellectueel leven dat verschilde van dat van Arad. De universiteit betekende bibliotheken, seminaries, onderzoeksregels en contact met studenten uit vele gemeenschappen van de monarchie. Voor Goldiș lijkt de ervaring niet alleen een persoonlijke accumulatie te zijn geweest. Tijdens de studiejaren nam hij deel aan de Roemeense studentenverenigingen „România Jună” en „Petru Maior”. Deze verenigingen bevorderden de taal, literatuur en de relaties tussen Roemeense studenten.

Studentenactiviteiten mogen niet verward worden met de politieke functies van later. Ze tonen echter wel dat professionele vorming en interesse voor de Roemeense cultuur samen gingen. Een toekomstige geschiedenisleraar leerde werken met bronnen en schoolprogramma’s, terwijl hij tegelijkertijd zag hoe een gemeenschap uitdrukkingsruimtes opbouwt.

Wanneer studeerde hij af aan de universiteit?

Het jaar van afstuderen is een van de details waarin de bronnen over Goldiș verschillen. Meerdere institutionele presentaties en korte biografieën geven het jaar 1885. Gheorghe Șora, in een studie over Goldiș’ geschiedenisboeken, stelt op basis van schooldocumenten dat de universitaire studies in 1886 werden afgerond en merkt expliciet de verspreiding van de datum 1885 op.

Dit verschil mag niet worden opgelost door mechanisch de bron met de meeste vermeldingen te kiezen. Sommige verslagen kunnen betrekking hebben op een voorbereidende fase of een benoeming als plaatsvervanger in 1885, andere op de afrondingsdocumenten van de studie. Zonder het volledige schooldossier hier te reproduceren, is de voorzichtige formulering dat Goldiș zijn opleiding volgde in Boedapest en Wenen in de eerste helft van de jaren 1880, en de door Șora onderzochte documenten wijzen op 1886 voor de afronding van de studie.

Een zorgvuldige chronologie is ook nuttig voor het begrijpen van de eerste betrekking. In de tweede helft van de jaren 1880 treedt Goldiș toe tot het Roemeense onderwijs in Caransebeș. Tot 1889 geeft hij daar geschiedenis en Latijn. Universitaire opleiding blijft dus geen geïsoleerde persoonlijke prestatie. Ze wordt vrijwel onmiddellijk aangewend in dienst van een school die behoefte had aan gekwalificeerde leraren.

Wat hij van de universiteit meebracht naar het openbare leven

Goldiș’ interesse in geschiedenis zou opnieuw verschijnen in handboeken, in artikelen en in de toespraak in Alba Iulia. De studie van het Latijn bood hem een oefening in nauwkeurigheid en werken met teksten. Belangrijker dan elke cursus een specifieke politieke consequentie toe te schrijven, is het om de continuïteit van zijn praktijk waar te nemen: documenteren, formuleren, argumenteren en uitleggen voor een publiek.

De school bleef voor hem een centrale instelling, zelfs nadat hij de klas had verlaten. Daar kwamen de onderwijstaal, de toegang tot cultuur, de status van de leraar en de rechten van de gemeenschap samen. In 1918, toen Goldiș in de Directerende Raad verantwoordelijkheden kreeg voor godsdiensten en openbaar onderwijs, had hij al directe ervaring met de problemen die hij moest beheren. Dit maakt de studiejaren relevant voor de lezer die vooral geïnteresseerd is in de Grote Eenmaking.

Lees ook

Bronnen

  • www.bjbv.ro
  • biblioteca-digitala.ro
  • aradculture.ro
  • www.bibliotecamm.ro