Ga naar inhoud

Over hem

De Centrale Roemeense Nationale Raad in Arad

De rol van Vasile Goldiș in de Centrale Roemeense Nationale Raad van Arad en de besluiten voorbereid in november 1918.

In de herfst van 1918 werd de Centrale Roemeense Nationale Raad het orgaan waardoor de Roemenen uit Transsylvanië en de Hongaarse delen van de monarchie hun politieke actie probeerden te coördineren. Vasile Goldiș was een van de leden. In dit kader werkte hij aan documenten, nam deel aan onderhandelingen en steunde de voorbereiding van de Vergadering van Alba Iulia. De Raad legt uit waarom zijn rol in 1918 intens was, maar nooit solitair.

Een orgaan opgebouwd uit twee stromingen

De raad bracht zes vertegenwoordigers van de Roemeense Nationale Partij en zes vertegenwoordigers van de Roemeense sociaaldemocraten samen. Uit de eerste groep maakten, naast Goldiș, Teodor Mihali, Ștefan Cicio Pop, Alexandru Vaida-Voevod, Aurel Lazăr en Aurel Vlad deel uit. De samenstelling toont aan dat het orgaan een politieke alliantie was in een crisisperiode, en geen eenvoudige uitbreiding van het leiderschap van een partij.

De aanwezigheid van de sociaaldemocraten had zowel een praktische als symbolische betekenis. De Roemeense beweging kon overtuigender spreken namens een brede gemeenschap als ze vertegenwoordigers van verschillende kringen en ideeën integreerde. Dit betekent niet dat alle meningsverschillen verdwenen zijn. Het betekent dat de deelnemers ermee instemden samen te werken voor de dringende beslissingen in de herfst.

De Raad functioneerde in Arad, in het huis van Ștefan Cicio Pop. De plaats wordt vaak door elkaar gehaald in de volksverhalen met het hoofdkantoor van de krant „Românul”, geleid door Goldiș. De twee gebouwen hadden verschillende functies. Het ene was de werkruimte van het politieke orgaan, het andere de redactiekamer en drukkerij waardoor documenten konden worden gecommuniceerd.

Van verklaring tot het beheren van een crisis

De verklaring van Oradea had het recht van de Roemenen op zelfbeschikking bevestigd. De Raad moest deze bewering omzetten in actie. In de gebieden waar de macht van de oude staat zich terugtrok of ter discussie stond, stelden zich onmiddellijk vragen: wie handhaaft de orde, wie vertegenwoordigt de gemeenschappen, wie kan met de regering in Boedapest spreken?

In Arad coördineerde de Raad het ontstaan van lokale raden en nationale garde-eenheden. De geschiedenis van deze dagen kan niet worden teruggebracht tot één enkel document, omdat de administratieve organisatie en het handhaven van de orde even dringend waren als het formuleren van de beginselen. Studies over Arad in 1918 tonen aan dat vertegenwoordigers van de Raad zelfs overlegden met lokale autoriteiten en officieren om wanorde te beperken.

Goldiș was geschikt voor het redacteren en onderhandelen. Hij had parlementaire ervaring en was hoofd van een krant. Op 9 november 1918 stelde hij de nota op die aan de Hongaarse regering werd gericht, waarin de Raad vroeg om de overdracht van politieke, administratieve en militaire macht in de betrokken gebieden. De tekst vertegenwoordigde de instelling die deze verstuurde, ook al werd de formulering aan hem toegeschreven.

De onderhandelingen en het besluit om

op te roepen De regering van Boedapest accepteerde het verzoek niet in de vorm zoals de Raad dat wilde. Ze stuurde een delegatie naar Arad onder leiding van Oszkár Jászi. De besprekingen van 13-14 november toonden de kloof aan tussen een oplossing van autonomie binnen Hongarije en de eis van de Roemenen om hun eigen toekomst te kunnen bepalen. Goldiș nam deel aan deze onderhandelingen.

Na hun mislukking waren er onder de Roemenen verschillende meningen over het tempo van de uitroeping van de eenheid. Sommige stemmen wilden een onmiddellijk besluit. Goldiș steunde het idee van een representatieve vergadering, zodat de beslissing niet leek te zijn genomen door slechts een paar leiders. Deze optie leidde tot de bijeenroeping van de Grote Nationale Vergadering van Alba Iulia.

De Raad maakte tegelijkertijd gebruik van externe communicatie. Het manifest ‘Aan de volkeren van de wereld’, opgesteld door Goldiș, presenteerde de eis van de Roemenen aan een internationaal publiek. Lokaal optreden en externe boodschap sluiten elkaar niet uit: de beslissing moest in het gebied gesteund worden en daarbuiten uitgelegd worden.

De laatste vergaderingen en Alba Iulia

Op de vooravond van de Vergadering bespraken de leiders die in Alba Iulia bijeen waren gekomen het concept van de Resolutie. Goldiș had een versie al in Arad voorbereid, en de definitieve vorm kwam voort uit discussies. Het verslag over de laatste vergadering van de Raad, op 30 november, laat zien hoe belangrijk het was dat de tekst die de volgende dag werd voorgelezen een politiek akkoord van voldoende breedte uitdrukte.

Op 1 december presenteerde Goldiș de Resolutie aan de afgevaardigden. Het orgaan in Arad nam de plaats van de Vergadering niet in, maar bereidde de voorwaarden voor waaronder deze een beslissing kon nemen. Na de stemming kregen de voorlopige instellingen van Transsylvanië andere vormen. De Centrale Roemeense Nationale Raad blijft echter het kader zonder welke vele van Goldiș’ politieke handelingen van november 1918 moeilijk te begrijpen zouden zijn.

Lees ook

Bronnen

  • historia.ro
  • agerpres.ro
  • historia.ro
  • mvu.ro