Ga naar inhoud

Over hem

De chronologie van het leven van Vasile Goldiș

Belangrijke momenten uit het leven van Vasile Goldiș, van zijn geboorte in Mocirla tot school, pers, 1918, Astra en de laatste jaren.

Een chronologie is vooral nuttig in het geval van Vasile Goldiș, omdat zijn naam bijna automatisch wordt geassocieerd met 1 december 1918. Tot die datum waren er echter meer dan drie decennia van werk in scholen, kranten en politieke organisaties voorbijgegaan. De onderstaande mijlpalen laten zien hoe deze ervaringen met elkaar verbonden waren. Wanneer de bronnen niet dezelfde datum vermelden, wordt het verschil aangegeven, niet verborgen in een schijnbaar precieze formulering.

1862-1886: vanuit het land van Arad naar de universiteit

Op 12 november 1862 werd Vasile Goldiș geboren in Mocirla, in het district Arad. Sommige bronnen geven 25 november aan, terwijl andere materialen de dubbele datum 12/24 november gebruiken; de varianten moeten afzonderlijk worden gecontroleerd, niet automatisch gelijkgesteld. Zijn jeugd bracht hij door in een gezin van een orthodoxe priester. Hij volgde de lagere school in de regio Arad en de middelbare school in de stad.

In 1881 begint hij zijn universitaire opleiding met steun van het Roemeens-Orthodoxe Episcopaat van Arad. Hij studeert letteren en filosofie in Boedapest en Wenen. Hij neemt deel aan het leven van Roemeense studentenverenigingen, die de culturele banden tussen jongeren uit verschillende provincies onderhouden. Als men kijkt naar het einde van de studies, gebruiken veel openbare presentaties het jaar 1885. Het onderzoek van schooldocumenten, gepubliceerd door Gheorghe Șora, wijst op 1886. Voor de lezer verandert het verschil het algemene traject niet, maar het is belangrijk als een biografie nauwkeurigheid wil claimen.

1886-1901: de jaren als leraar

In de tweede helft van de jaren 1880 gaf Goldiș geschiedenis en Latijn aan het pedagogisch-theologisch instituut in Caransebeș. In 1889 verhuisde hij naar Brașov, waar hij tot 1901 werkte aan het Roemeense gymnasium. Het zijn de jaren waarin hij zijn reputatie als leraar opbouwde en materiaal voor leerlingen publiceerde.

In het decennium van de jaren 1890 verschijnen didactische werken over geschiedenis en Latijn. Onder de in bibliografieën vermelde titels bevinden zich „De geschiedenis van het vaderland in verband met de epochale gebeurtenissen in de wereldgeschiedenis” en „De syntaxis van de Latijnse taal”, beide uit 1896. „De wereldgeschiedenis” verschijnt in meerdere delen, in verschillende uitgaven en jaren. Zo’n bibliografie moet zorgvuldig worden gelezen: de datum van een deel is niet noodzakelijk de datum van het hele werk.

In Brașov is hij betrokken bij zowel de Roemeense pers als bij culturele activiteiten. Rond het proces van de memorandumschrijvers steunt hij openlijk de zaak van de rechten van Roemenen. Hij treedt toe tot de Roemeense Nationale Partij en brengt het werk aan de universiteit in verband met politieke actie.

1901-1916: Arad, parlement en krant

In 1901 vestigt hij zich in Arad, waar hij werkt binnen het bisschoppelijk milieu en aan de meisjesschool. De stad wordt het centrum van zijn activiteiten voor de rest van zijn leven. In 1905 discussiëren ze binnen de Roemeense Nationale Partij over de overgang van electorale passiviteit naar actieve deelname. Goldiș behoort tot degenen die politieke vertegenwoordiging zien als een manier om de rechten van Roemenen te verdedigen.

Tussen 1906 en 1910 is hij afgevaardigde in het parlement van Boedapest. Het mandaat brengt hem direct in contact met de wetgeving, administratie en de strijd tussen de nationaliteiten in Hongarije. Ook in deze periode weerspiegelen de tactische verschillen binnen de partij zich in de pers.

Op 1 januari 1911 verschijnt in Arad het eerste nummer van de krant „Românul”. Goldiș krijgt de leiding van de publicatie, gesteund door de leiders van de Roemeense Nationale Partij. In 1912 publiceert hij „Over de kwestie van de nationaliteiten”, een tekst die aantoont dat zijn belangstelling voor deze kwestie zich niet beperkte tot momentane interventies. Tijdens de Eerste Wereldoorlog functioneert de krant onder druk van de autoriteiten; de eerste serie eindigt in 1916.

Oktober en november 1918: politieke beslissing

Op 12 oktober 1918 komt de leiding van de Roemeense Nationale Partij bijeen in Oradea en neemt de verklaring aan over het recht van de Roemenen op zelfbeschikking. Goldiș speelt een rol bij het opstellen ervan. Op 18 oktober leest Alexandru Vaida-Voevod het voor in het parlement van Boedapest. Deze opeenvolging laat het verschil zien tussen de auteur van een politieke tekst, de organisatie die deze aanneemt en de persoon die deze openbaar presenteert.

Aan het eind van oktober wordt de Centrale Roemeense Nationale Raad gevormd, met zes vertegenwoordigers van de Roemeense Nationale Partij en zes van de Roemeense sociaaldemocraten. Goldiș is een van de leden van de nationalisten. De Raad werkt in Arad, waar hij probeert de overdracht van de autoriteit te coördineren en de orde te handhaven in een periode van snelle verandering.

Op 9 november stuurt de Raad een nota, opgesteld door Goldiș, naar de Hongaarse regering waarin wordt gevraagd de macht over te dragen in de betreffende gebieden. Op 13-14 november vinden er in Arad onderhandelingen plaats met de delegatie onder leiding van Oszkár Jászi. Er wordt geen overeenstemming bereikt over soevereiniteit. Vervolgens stelt Goldiș het manifest „Aan de volkeren van de wereld” op, waarin de zaak van de Roemenen buiten de grenzen van de monarchie wordt gepresenteerd. In diezelfde periode wordt de oproep tot de Nationale Vergadering van Alba Iulia voorbereid.

1 december 1918 en de daaropvolgende jaren

Op de vooravond van de Vergadering wordt het concept van de Resolutie besproken en afgerond door de leiders van de Roemenen. Op 1 december houdt Goldiș de plechtige toespraak voor de afgevaardigden die zich in Alba Iulia hebben verzameld en presenteert de tekst van de Resolutie. De Vergadering neemt de vereniging met Roemenië aan en een programma van politieke en sociale principes.

Op 2 december begint de organisatie van de nieuwe Transsylvaanse instellingen. Goldiș wordt lid van de Dirigentenraad, met bevoegdheden over godsdiensten en openbaar onderwijs. Hij neemt deel aan de delegatie die het akte van vereniging aan koning Ferdinand presenteert. In 1919 wordt hij erelid van de Roemeense Academie gekozen en wordt hij afgevaardigde in het eerste Parlement van Groot-Roemenië.

In 1923 wordt hij tot president van Astra gekozen op de algemene vergadering in Timișoara. Hij leidt de vereniging tot 1932, in de jaren waarin deze haar culturele missie opnieuw overdenkt na de Eenwording. In 1928 verschijnt zijn bundel toespraken. Goldiș sterft in Arad op 10 februari 1934. Het manuscript van de toespraak uit 1918, de krantenverzamelingen en de in archieven bewaarde correspondentie maken het mogelijk veel van deze mijlpalen te verifiëren.

Lees ook

Bronnen

  • www.bjbv.ro
  • biblioteca-digitala.ro
  • historia.ro
  • historia.ro
  • www.bcucluj.ro
  • www.aosr.ro