Ga naar inhoud

Over hem

Vasile Goldiș en Astra

Het presidentschap van Vasile Goldiș bij Astra, de volksbibliotheken, het dorpsleven en de culturele missie na de Unie.

Na de Grote Unie beëindigde Vasile Goldiș zijn openbaar werk niet. In 1923 werd hij president van Astra, de Transsylvanische Vereniging voor Roemeense Literatuur en de Cultuur van het Roemeense Volk, die hij leidde tot 1932. Voor een organisatie die vóór de Unie was opgericht, was de vraag welke rol zij nog kon spelen in een verenigde Roemeense staat. Goldiș antwoordde met een programma gericht op onderwijs, het dorpsleven en de verspreiding van cultuur.

De verkiezing van 1923

De algemene vergadering van Astra in Timișoara koos Goldiș tot president in augustus 1923. Een verslag gepubliceerd in het tijdschrift „Transilvania” vermeldt de verkiezing en de principes die hij aan het begin van zijn mandaat presenteerde. Tot deze behoorden het nationale idee, de rol van culturele instellingen, de relatie met de kerken en de aandacht voor het Roemeense dorp.

Goldiș had een biografie die geschikt was voor deze functie: leraar, auteur van handboeken, publicist en deelnemer aan de eenwording. Maar juist zijn politieke prestige kon een moeilijkheid veroorzaken. Astra mocht niet alleen een verlengstuk van een partij worden of een plaats voor ceremoniën. Het had een netwerk van afdelingen, bibliotheken en mensen die met het publiek in verschillende gemeenten werkten.

Na 1918 kon de missie van Astra niet meer identiek zijn aan die uit de monarchieperiode. De Roemeense cultuur werd nu door de staat gesteund, maar de verschillen in toegang tot boeken en onderwijs bleven groot. Het netwerk van verenigingen kon dorpen en gemeenschappen bereiken waar de openbare instellingen trager werkten.

Bibliotheken en lokaal werk

Een document uit 1925, gepubliceerd in een broncollectie, noteert de oprichting van volksbibliotheken onder leiding van Astra: 20 in het Carei-afdeling en 10 in het Zalău-afdeling, voor de gerapporteerde periode. Het document draagt de handtekening van voorzitter Vasile Goldiș en secretaris Romul Simu. Het laat concreet zien wat een cultureel programma kon betekenen: boeken gestuurd naar gemeenschappen, mensen die ze ontvingen en een administratieve registratie.

Het is niet correct om elke bibliotheek persoonlijk aan de president toe te wijzen. Astra werkte via afdelingen en lokale medewerkers. De handtekening van Goldiș geeft institutionele verantwoordelijkheid aan, en het aantal bibliotheken geeft een verifieerbaar resultaat van het netwerk weer. In dit verschil tussen leiding en lokaal werk is te zien hoe de vereniging functioneerde.

De volksbibliotheek was slechts een deel van de activiteit. Conferenties, publicaties en bijeenkomsten boden andere manieren om kennis te verspreiden. Goldiș, die in de pers en op school had gewerkt, kon het nut van deze diverse vormen begrijpen. Niet elke lezer bereikte een middelbare school, maar een boek of een conferentie kon in zijn gemeenschap terechtkomen.

Geschiedenis en publieke herinnering

In 1924 organiseerde Astra evenementen ter ere van de honderdste geboortedag van Avram Iancu, volgens de Astra Provinciale Bibliotheek in Sibiu. De herdenking maakte deel uit van een breder programma waarmee de vereniging onderwijs koppelde aan historische herinnering. In de jaren van Goldiș’ leiderschap was Astra ook betrokken bij het verzamelen van documenten van de Unie.

De „Goldiș-map”, die het manuscript van de toespraak en de tekst van de Resolutie van Alba Iulia bevat, werd in 1929 door Astra aan het museum in Alba Iulia geschonken. Het gebaar is belangrijk omdat het een andere dimensie van culturele activiteit laat zien: het bewaren van bronnen. Zonder dergelijke beslissingen zou de herinnering aan 1918 meer afhankelijk zijn geweest van latere reconstructies en minder van documenten.

Het presidentschap van Goldiș was niet zonder controverse. Onderzoeken naar de tussenoorlogse periode tonen aan dat de relatie tussen het bestuur van Astra, de culturele figuren en de politiek van die tijd tot meningsverschillen leidde. Een serieuze institutionele biografie mag deze niet verbergen achter de vage formulering van een „glorieuze ambtstermijn”. Verdiensten komen beter tot hun recht naast de concrete problemen van de organisatie.

Het einde van de ambtstermijn en zijn plaats in de biografie

Goldiș leidde Astra tot 1932. Hij stierf twee jaar later, in Arad. De jaren van het presidentschap tonen de continuïteit van zijn bekommernissen: school, pers, verenigingen en toegang tot cultuur. Na de vereniging werden deze in een nieuw kader geplaatst, waarin de vraag niet alleen langer was hoe een cultuur in een vreemd land te verdedigen, maar ook hoe deze bij de mensen in het eigen land kan komen.

Voor de geïnteresseerde lezer in deze fase zijn de documenten van Astra nuttiger dan een eenvoudige lijst van onderscheidingen. De verslagen, correspondentie en het tijdschrift „Transilvania” maken het mogelijk om de beslissingen, de medewerkers en de resultaten te volgen. Ze tonen een Goldiș die zich bezighoudt met dagelijks cultureel werk, na het moment dat hem de grootste bekendheid bracht.

Lees ook

Bronnen

  • www.bcucluj.ro
  • bjastrasibiu.ro
  • biblioteca-digitala.ro
  • agerpres.ro
  • z-studarch.ro