Ga naar inhoud

Over hem

Vasile Goldiș en de Roemeense Nationale Partij

De politieke activiteit van Vasile Goldiș in de Roemeense Nationale Partij, het mandaat van afgevaardigde en de tactische geschillen.

Vasile Goldiș trad in 1918 de politiek niet buiten een organisatie om binnen. Hij werkte jarenlang in de Roemeense Nationale Partij, in perioden van solidariteit, interne conflicten en veranderingen van tactiek. De partij was het kader waarin de professor en publicist afgevaardigde werd, en later een van degenen die het zelfbeschikkingsprogramma formuleerden. Het begrijpen van dit traject vraagt ook om te kijken naar de tijd vóór de val van Oostenrijk-Hongarije.

Van culturele solidariteit tot politieke organisatie

In de jaren dat hij leraar was in Brașov, kwam Goldiș dichter bij de Roemeense beweging voor politieke en culturele rechten. De Provinciale Bibliotheek „George Barițiu” vermeldt hem in verband met de steun aan de memorandumisten en met het toetreden tot de Roemeens Nationale Partij in de jaren 1890. Tot die tijd had hij gepubliceerd en op school gewerkt. Politiek kwam voort uit problemen die hij direct kende: de onderwijstaal, de vertegenwoordiging van gemeenschappen en de toegang tot instellingen.

Het partij moest een moeilijke vraag beantwoorden. Was het nuttiger om niet deel te nemen aan de verkiezingen van een systeem dat als oneerlijk werd beschouwd, of om het parlement binnen te gaan om elk beschikbaar tribunaal te gebruiken? Het debat over passivisme en activisme verdeelde de meningen binnen de nationale beweging. Goldiș kwam ertoe politieke deelname te ondersteunen. Op de partijconferentie van 1905 won de activistische positie aan terrein.

Deze keuze betekende niet de onvoorwaardelijke aanvaarding van het beleid van de regering in Boedapest. Voor Goldiș was de aanwezigheid in de instellingen een manier om eisen te formuleren en de problemen van de Roemenen zichtbaar te maken. De waarde ervan kan worden besproken, maar moet niet worden verward met het opgeven van nationale rechten.

Mandaat in het parlement van Boedapest

Tussen 1906 en 1910 was Goldiș lid van het parlement in Boedapest, gekozen in het kiesdistrict Radna, volgens biografische bronnen. Het parlement was de plaats waar vertegenwoordigers van nationaliteiten publiekelijk thema’s konden bespreken die door de administratie vaak als lokale of secundaire problemen werden behandeld.

Het mandaat had ook een waarde als politieke leertijd. Goldiș zag hoe parlementaire meerderheden functioneerden, wetgeving en de relatie tussen het discours over gelijkheid en de praktijk van de staat. In 1912 publiceerde hij „Over de kwestie van de nationaliteiten”, een werk dat zijn bezorgdheid toont voor het theoretische kader van de discussies die in die jaren werden gevoerd.

Het zou een overdreven bewering zijn om het mandaat te beschrijven met slechts één wet of een beslissende overwinning. De geraadpleegde bronnen bevestigen de periode en de algemene richting van zijn activiteiten, maar ondersteunen een dergelijke vereenvoudiging niet. Het ging om de voortdurende vertegenwoordiging van een gemeenschap in een parlement waarin de machtsverhoudingen ongunstig voor hen waren.

Het conflict tussen „Tribuna” en „Românul”

Aan het begin van de jaren 1910 kwamen de meningsverschillen binnen de Roemeense Nationale Partij ook tot uiting in de pers. De „Tribuna”-groep bekritiseerde de tactiek van leiders die als te voorzichtig werden beschouwd. De partijleiding besloot de krant „Românul” in Arad op te richten, met Goldiș als directeur. Onderzoek naar de geschiedenis van de krant laat zien dat de publicatie een politiek steuncomité had.

Goldiș moest werken binnen een echte spanning. Enerzijds eiste hij een stevige verdediging van de rechten van de Roemenen. Anderzijds kon een breuk tussen groepen het vermogen van de partij om te handelen verzwakken. Sommige presentaties beschrijven hem als een man van compromis in dit conflict. Het woord moet hier worden begrepen als een poging om gezamenlijke actie te behouden, niet als bewijs van een politiek standpunt zonder inhoud.

De polemiek heeft nuttige teksten voor de historicus opgeleverd. Ze tonen welke thema’s werden betwist en welke taal de kampen gebruikten. Maar een redactioneel stuk geschreven midden in een conflict mag niet op zichzelf worden gelezen als een oordeel over het hele politieke leven van de auteur.

De partij in 1918

In oktober 1918, samen met de crisis van de monarchie, kwam het leiderschap van de Roemeense Nationale Partij bijeen in Oradea. De daar aangenomen verklaring beriep zich op het recht van de Roemeense natie om haar toekomst te beslissen. Goldiș nam deel aan het opstellen van de tekst, en Alexandru Vaida-Voevod las deze voor in Boedapest. Het is een duidelijk voorbeeld van collectieve actie: opstellen, aannemen binnen de partij en parlementaire presentatie.

Aan het einde van dezelfde maand sloten zes vertegenwoordigers van de partij, onder wie Goldiș, zich aan bij de zes vertegenwoordigers van de Roemeense sociaaldemocraten in de Centrale Nationale Raad van Roemenië. De coalitie verbreedde de basis van de politieke beslissing. Het toont ook aan dat de weg naar Alba Iulia niet toe behoorde aan slechts één organisatie.

In november schreef Goldiș documenten, nam deel aan onderhandelingen en steunde de oproep tot een representatieve vergadering. Dit alles maakte gebruik van de ervaring die in de partij, het parlement en de pers was opgedaan. Zonder de voorgaande jaren zou zijn activiteit in 1918 een plotselinge verschijning lijken. Met hen in gedachten wordt een continuïteit van politieke arbeid zichtbaar.

Lees ook

Bronnen

  • www.bjbv.ro
  • historia.ro
  • digital.bibliotecaarad.ro
  • www.ceeol.com
  • historia.ro