Ga naar inhoud

Over hem

Vasile Goldiș in de Leidende Raad

De verantwoordelijkheden van Vasile Goldiș voor erediensten en openbaar onderwijs na de Grote Vergadering van 1918.

De dag van 1 december 1918 bracht een politieke beslissing, maar het bestuur van Transsylvanië moest in de daaropvolgende dagen en maanden worden georganiseerd. Vasile Goldiș trad toe tot de Directeurraad en kreeg verantwoordelijkheden voor religies en openbaar onderwijs. Het was een gebied dat hij kende uit zijn jaren als leraar en uit zijn activiteiten rond kerkelijke en culturele instellingen.

De instelling na de Vergadering

De resolutie van Alba Iulia voorzag in de oprichting van de Grote Roemeense Nationale Raad. Binnen de nieuwe organisatie werd de Directerende Raad gevormd, het tijdelijke uitvoerende orgaan van Transsylvanië. AGERPRES vermeldt Goldiș als een van de 15 leden. De Raad moest werken in een omgeving waarin het besluit tot vereniging recent was genomen, en de administratie, scholen en openbare diensten moesten blijven functioneren.

Het is niet voldoende om de Raad een ‘regering’ te noemen en aan te nemen dat hij identiek functioneerde als een kabinet in het huidige Roemenië. Het was een overgangsinstitutie, met middelen die de domeinen van het publieke leven coördineerden totdat ze werden geïntegreerd in de staat. Haar rol moet worden gelezen in de omstandigheden van het einde van de oorlog, met urgente problemen op het gebied van orde, personeel en wetgeving.

Goldiș leidde het Ministerie van Godsdiensten en Openbaar Onderwijs van begin december 1918 tot maart 1919, volgens een studie gewijd aan deze activiteit. Sommige biografische samenvattingen verlengen de periode in verhouding tot het algemene bestaan van de Besturende Raad, die bleef bestaan tot 1920. Voor zijn directe toewijzing aan het ministerie is de meer precieze dateringen uit institutioneel onderzoek die van enkele maanden.

School in een nieuwe staat

De herorganisatie van het Transsylvanische onderwijs kon niet worden teruggebracht tot het veranderen van een koptekst. Er waren leraren opgeleid in verschillende systemen, programma’s, leerboeken, confessionele en administratieve scholen, evenals leerlingen wiens studies niet konden worden onderbroken. Het mechanisme moest een continuïteit van functioneren nastreven en tegelijkertijd transformaties voorbereiden.

Een studie over de Raad van Bestuur en het onderwijs in Transsylvanië toont aan dat dit mechanisme de taak had de schoolreorganisatie in de nieuwe omstandigheden te kanaliseren. Goldiș kwam niet van buiten het systeem. Hij had lesgegeven in Caransebeș en Brașov, een school geleid in Arad en leerboeken gepubliceerd. Ervaring loste de administratieve problemen niet automatisch op, maar gaf hem een praktisch begrip van de instellingen waarmee hij werkte.

Het is belangrijk om Goldiș niet, zonder documenten, elke verandering in het onderwijs na de Eenwording toe te schrijven. De raad was collectief, de middelen hadden personeel, en de integratie van scholen ging door, ook na zijn vertrek uit deze functie. Een zorgvuldige geschiedenis kan de toewijzing en enkele gedocumenteerde initiatieven aangeven, zonder het hele proces tot een persoonlijke prestatie te maken.

Godsdiensten, gemeenschappen en samenleven

Het portfolio van de godsdiensten was even gevoelig. Transsylvanië had verschillende geloofsrichtingen en religieuze instellingen met eigen tradities. De resolutie van Alba Iulia had gelijkheid en religieuze vrijheid uitgeroepen. Dit domein beheren betekende een overgang maken van een publiek geaccepteerd principe naar concrete relaties tussen autoriteiten en gemeenschappen.

Goldiș was opgegroeid in een orthodox priestersgezin en had gewerkt rond het bisdom van Arad. Deze biografie bracht hem dicht bij het kerkelijke leven, maar zijn functie in de Raad betrof een gebied met meerdere geloven. Onderzoek naar zijn pedagogische opvattingen benadrukt de verbinding die hij zag tussen school, kerk en culturele instellingen. Na de Unie moest de verbinding zorgvuldig worden beheerd binnen een meer diverse staat.

Sommige presentaties associëren hem ook met het probleem van de nationaliteiten in de Dirigentraad. Dit komt overeen met zijn eerdere bezorgdheden en met de principes van de Resolutie. Voor details over elke maatregel die op dit gebied werd genomen, zijn echter de documenten van de Raad nodig, niet alleen de jubileumbiografieën.

Tussen Alba Iulia en Boekarest

Goldiș behoorde tot tot de leden van de delegatie die het uniedocument van koning Ferdinand in Boekarest presenteerde. Het was een ander soort werk dan het leiden van een ressort, maar het behoorde tot dezelfde overgang. Het besluit van Alba Iulia moest aan de instellingen van het Koninkrijk worden meegedeeld en in de officiële documenten van de staat worden erkend.

In de volgende jaren bleef Goldiș actief in het openbare leven en werd hij in 1919 tot erelid van de Roemeense Academie gekozen. Later bekleedde hij ook de functie van minister van Godsdienst en Kunsten, in een andere regeringscontext. Deze periodes moeten niet worden verward met zijn korte ambtstermijn bij het Ministerie van Godsdienst en Openbaar Onderwijs in de Bestuurlijke Raad. Juist het onderscheid daartussen toont hoe hij van het voorlopige bestuur van Transsylvanië naar de instellingen van een verbonden Roemenië ging.

Lees ook

Bronnen

  • www.revista-studii-uvvg.ro
  • revista-studii-uvvg.ro
  • agerpres.ro
  • biblioteca-digitala.ro