Ga naar inhoud

Over hem

Vasile Goldiș bij de Grote Vergadering van Alba Iulia

Wat Vasile Goldiș heeft voorbereid en gedaan voor en tijdens de Nationale Grote Vergadering op 1 december 1918.

Bij de Nationale Grote Vergadering op 1 december 1918 hield Vasile Goldiș de plechtige toespraak en presenteerde hij het ontwerp van de Resolutie voor de Eenwording. Deze twee handelingen zijn goed bekend. Minder zichtbaar is het werk waardoor de Vergadering mogelijk werd: verklaringen, onderhandelingen, convocaties, de keuze van afgevaardigden en het voorbereiden van een tekst waarover kon worden gestemd. De rol van Goldiș omvat beide aspecten, maar moet worden geplaatst binnen het werk van een brede groep.

De weg naar de Vergadering

In oktober had het bestuur van de Roemeense Nationale Partij in Oradea de verklaring van zelfbeschikking aangenomen. Goldiș nam deel aan het opstellen ervan, en Alexandru Vaida-Voevod las het in het parlement van Boedapest voor. Aan het eind van de maand trad Goldiș toe tot de Centrale Raad van Roemenen, bestaande uit vertegenwoordigers van Roemeense nationalisten en Roemeense sociaaldemocraten.

De Raad werkte in Arad. Hij vroeg de Hongaarse regering om de overdracht van de macht, via een nota opgesteld door Goldiș, en voerde daarna onderhandelingen met de delegatie onder leiding van Oszkár Jászi. Omdat de gesprekken niet tot een overeenkomst leidden, besloten de leiders van de Roemenen een representatieve vergadering bijeen te roepen. Goldiș was het niet eens met het idee dat de eenwording onmiddellijk alleen door degenen die in Arad waren, moest worden uitgeroepen. Hij wilde een besluit dat kan worden toegeschreven aan de afgevaardigden die uit het hele gebied waren gekomen.

In diezelfde dagen stelde hij het manifest „Aan de volken van de wereld” op, bedoeld voor de internationale opinie. De oproep voor de Vergadering werd via de pers verspreid, ook via „Românul”. Deze documenten hadden verschillende doelgroepen: één extern, de andere bestaande uit degenen die werden opgeroepen om deel te nemen en te beslissen.

Wie kwam naar Alba Iulia

De Vergadering bracht 1.228 afgevaardigden samen, volgens de historische verslagen die vaak voor het evenement worden gebruikt. Zij vertegenwoordigden kiesdistricten en politieke, culturele, beroeps- en religieuze organisaties. In de stad verzamelde zich ook een grote menigte, in bronnen geschat op meer dan 100.000 mensen. De afgevaardigden namen het formele besluit in de zaal van de Vergadering; de menigte op het Horea-veld gaf het een brede publieke dimensie.

Het onderscheid tussen afgevaardigden en aanwezigen buiten de zaal is belangrijk. Soms wekken populaire beschrijvingen de indruk dat iedereen die aanwezig was hetzelfde document op dezelfde plaats heeft gestemd. In werkelijkheid hadden georganiseerde vertegenwoordiging, de bijeenkomst en de openbare manifestatie verschillende rollen. Juist deze combinatie gaf de dag haar politieke kracht.

Op de vooravond werd het resolutieproject, voorbereid door Goldiș in Arad, besproken en afgemaakt door de leiders die samenkwamen in Alba Iulia. Onderzoek naar de laatste vergadering van de Centrale Roemeense Nationale Raad benadrukt het collectieve karakter van de definitieve tekst. Goldiș had een rol als redacteur en presentator, maar de beslissing behoorde toe aan de Vergadering.

De toespraak en de Resolutie

In de zaal die tegenwoordig bekendstaat als de Uniezaal, hield Goldiș de plechtige toespraak. Het eerste deel van de tekst bood een historische blik op de situatie van de Roemenen. Het bereid het argument voor het resolutievoorstel voor, dat hij daarna voorlas aan de afgevaardigden. Het manuscript dat wordt bewaard in het Nationaal Museum van de Unie in Alba Iulia is een van de meest waardevolle stukken voor het begrijpen van het moment.

De resolutie omvatte niet alleen de formulering van de eenwording met Roemenië. Het formuleerde ook principes voor toekomstige organisatie: nationale en religieuze vrijheden, algemeen stemrecht, landbouwhervorming en andere sociale en politieke richtingen. Dit programma verklaart waarom de tekst belangrijk bleef in de discussies na 1918. Een besluit tot eenwording was vergezeld van het idee van een staat die moest worden georganiseerd.

De vergadering heeft de Resolutie aangenomen. De handeling van Goldiș om deze voor te lezen mag niet worden verward met de bevoegdheid om deze aan te nemen. Dit verschil behoudt de representatieve betekenis van het evenement. Daarom kan zijn rol nauwkeurig worden beschreven zonder hem de enige bouwer van de Unie te maken.

Na 1 december

Op 2 december begonnen de tijdelijke instellingen van Transsylvanië te worden gevormd. Goldiș trad toe tot de Leidende Raad, met bevoegdheden voor religies en openbaar onderwijs. Hij maakte ook deel uit van de delegatie die de uniedocumenten naar Boekarest bracht. Zijn werk eindigde niet met het applaus in de zaal: de beslissing moest worden doorgegeven en uitgevoerd.

Om hem in Alba Iulia te begrijpen, is het de moeite waard om deze volledige opeenvolging te volgen. De professor formuleerde het historische argument; de publicist hielp bij de verspreiding van de documenten; de politicus werkte in de Raad; de afgevaardigde presenteerde een project voor een vergadering. Geen van deze rollen verklaart op zichzelf 1 december, maar samen geven ze de omvang van zijn bijdrage weer.

Lees ook

Bronnen

  • historia.ro
  • agerpres.ro
  • agerpres.ro
  • historia.ro